Materiał partnerski

Wiele chorób oczu, w tym jaskra, przez długi czas może rozwijać się bez wyraźnych objawów, a także zaćma czy choroby siatkówki mogą początkowo powodować zmiany łatwe do przeoczenia. Regularne kontrolne badanie oczu pomaga wykryć nieprawidłowości odpowiednio wcześnie, zanim pogorszenie widzenia zacznie istotnie wpływać na codzienne funkcjonowanie. Częstotliwość kontroli zależy jednak od wieku, stanu zdrowia, wady wzroku oraz indywidualnych czynników ryzyka.

Badanie wzroku u dzieci – dlaczego warto zacząć wcześnie?

U dzieci prawidłowe widzenie ma znaczenie dla rozwoju, nauki czytania, koordynacji ruchowej i funkcjonowania w szkole. Problem polega na tym, że małe dziecko często nie potrafi powiedzieć, że widzi gorzej jednym okiem – może uznawać taki obraz za naturalny.

Jeśli nie występują wcześniej niepokojące objawy, pełniejsze badanie wzroku warto rozważyć około 3.–4. roku życia, a kolejną ocenę przed rozpoczęciem edukacji szkolnej. Wcześniejszej konsultacji wymagają m.in. zezowanie, nietypowe ustawienie oczu, częste mrużenie, przysuwanie przedmiotów bardzo blisko twarzy czy nieprawidłowy odblask źrenicy.

Wczesne wykrycie zeza oraz niedowidzenia, nazywanego potocznie „leniwym okiem”, jest szczególnie ważne, ponieważ układ wzrokowy dziecka nadal się rozwija. Po rozpoczęciu szkoły przesiewowa ocena wzroku powinna być powtarzana regularnie, zazwyczaj co 1–2 lata, a częściej przy stwierdzonych nieprawidłowościach.

Dorośli – kontrolne badanie oczu co 1–2 lata

Osoba dorosła bez chorób okulistycznych i istotnych czynników ryzyka może przyjąć jako praktyczną zasadę kontrolę wzroku co 1–2 lata. Badanie nie powinno ograniczać się wyłącznie do sprawdzenia, czy potrzebne są mocniejsze okulary.

W zależności od wskazań okulista może ocenić między innymi ostrość wzroku, przedni odcinek oka, ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz dno oka. Zakres badania dobierany jest indywidualnie.

Częstszych kontroli mogą potrzebować osoby z istniejącą wadą wzroku oraz użytkownicy soczewek kontaktowych. Również intensywna praca przy komputerze może powodować dolegliwości takie jak suchość, pieczenie, uczucie zmęczenia czy okresowe zamazywanie obrazu. Sama praca ekranowa nie oznacza automatycznie choroby oczu, ale utrzymujące się objawy warto omówić ze specjalistą.

Osoby szukające informacji o tym, gdzie wykonywane jest badanie u okulisty we Wrocławiu, mogą zapoznać się m.in. z zakresem okulistyki Braniborska Clinic. Placówka przedstawia opiekę okulistyczną obejmującą pacjentów w różnym wieku – od najmłodszych dzieci po seniorów.

Seniorzy po 60. roku życia – dlaczego coroczna kontrola jest szczególnie ważna?

Po 60. roku życia wzrasta częstość chorób oczu związanych z wiekiem. Do najważniejszych należą zaćma, jaskra oraz zwyrodnienie plamki żółtej (AMD). Z tego powodu rozsądnym schematem jest wykonywanie badania okulistycznego raz w roku, o ile lekarz nie zaleci częstszych kontroli.

Znaczenie ma nie tylko pomiar ostrości wzroku. W przypadku jaskry istotna jest ocena nerwu wzrokowego oraz, zależnie od wskazań, pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. Przy podejrzeniu AMD szczególnej oceny wymaga centralna część siatkówki – plamka odpowiedzialna m.in. za szczegółowe widzenie potrzebne podczas czytania czy rozpoznawania twarzy.

Regularne badania pomagają odróżnić naturalne zmiany związane z wiekiem od nieprawidłowości wymagających dalszej diagnostyki.

Kto powinien kontrolować wzrok częściej?

Sam wiek nie jest jedynym kryterium ustalania częstotliwości badań. Szczególnej uwagi wymagają osoby, u których występuje zwiększone ryzyko chorób oczu.

Dotyczy to przede wszystkim pacjentów z cukrzycą, ponieważ choroba może prowadzić do zmian w siatkówce. Regularne badanie dna oka jest w tej grupie ważnym elementem kontroli zdrowia.

Częstszych badań mogą potrzebować również osoby:

• z jaskrą występującą w rodzinie,
• z wysoką krótkowzrocznością lub inną dużą wadą refrakcji,
• po przebytych urazach lub operacjach oczu,
• przyjmujące leki mogące wpływać na narząd wzroku,
• ze wcześniej rozpoznaną chorobą siatkówki, nerwu wzrokowego lub rogówki.

W takich przypadkach harmonogram kontroli ustala okulista – może być on znacznie częstszy niż standardowe badanie co rok lub dwa lata.

Jakie objawy wymagają pozaplanowej wizyty u okulisty?

Nie należy czekać na termin rutynowej kontroli, jeśli pojawią się nowe, gwałtowne objawy. Pilnej oceny wymagają zwłaszcza:

• nagłe pogorszenie lub utrata widzenia,
• nagle pojawiające się liczne mroczki albo błyski świetlne,
• wrażenie „zasłony” lub cienia w polu widzenia,
• silny ból oka,
• nagłe zaczerwienienie oka połączone z pogorszeniem widzenia,
• uraz oka lub kontakt z substancją chemiczną,
• nagłe podwójne widzenie.

W takich sytuacjach nie należy traktować kolejnej planowej kontroli jako wystarczającego rozwiązania – potrzebna może być szybka ocena okulistyczna.

Jak często badać wzrok? Podsumowanie

Częstotliwość kontroli powinna zawsze uwzględniać indywidualne ryzyko, jednak praktyczny schemat można podsumować następująco:

• dzieci – pierwsza pełniejsza ocena około 3.–4. roku życia lub wcześniej przy objawach, następnie przed rozpoczęciem szkoły i regularnie w kolejnych latach;
• dorośli – najczęściej co 1–2 lata, częściej przy wadzie wzroku, soczewkach kontaktowych lub dolegliwościach;
• seniorzy po 60. roku życia – zazwyczaj raz w roku;
• osoby z grup ryzyka – według indywidualnego harmonogramu ustalonego z okulistą.

Regularne kontrolne badanie oczu nie zastępuje diagnostyki nowych objawów, ale pozwala systematycznie oceniać stan narządu wzroku i odpowiednio wcześnie wychwytywać zmiany, które przez długi czas mogą pozostawać niezauważalne.